Czas trwania terapii pacjenta uzależnionego jest zróżnicowany w zależności od realizowanego programu i formy jego realizacji.

Na wykresie przedstawiono przykładowe drogi pacjenta kończącego detoksykację i zróżnicowanie poszczególnych form oddziaływań terapeutycznych (lub ich braku) na jego tempo trzeźwienia.

Największą skuteczność w pierwszym okresie po odstawieniu substancji odnosi terapia stacjonarna. Głównym zagrożeniem osoby rozpoczynającej życie bez alkoholu/narkotyków/leków jest szybki powrót do dotychczasowego środowiska i starych schematów zachowań. Pacjenci mówią o dużych obawach w związku z powrotem do domu i kontaktem z nadal pijącymi lub zażywającymi narkotyki znajomymi oraz o konieczności szybkiego, niemalże natychmiastowego radzenia sobie z trudnymi dla nich sytuacjami. Stąd ośrodek, jako forma terapii całodobowej, zmniejsza ryzyko złamania abstynencji eliminując wyzwalacze środowiskowe. Dzięki zintensyfikowanym kontaktom wzrasta możliwość korekty dotychczasowych, a utrwalenia nowych form zachowań w obszarze interpersonalnym i intrapsychicznym. Pacjent mieszkając w ośrodku, uczestniczy nie tylko w zajęciach, ale też w życiu tego miejsca. Profitem jest stała opieka terapeutyczna i medyczna w okresach najtrudniejszych dla niego- w momencie odstawienia substancji (jeżeli korzysta z detoksykacji) i w fazie zmian biochemicznych wpływających źle na jego nastrój. Pacjent pozostający w ośrodku ma mniejsze ryzyko złamania abstynencji; jest z dala od zewnętrznych wyzwalaczy a uczestnicząc w intensywnym procesie terapeutycznym na bieżąco analizuje swoje stany emocjonalne, sposób myślenia i zachowania. Dzięki temu zazwyczaj łagodniej przechodzi jedną z najtrudniejszych faz swojego trzeźwienia, przypadającą na przełom 2 – 3 miesiąca. Intensywna praca nad sobą daje „narzędzia”, które są później wykorzystane przez pacjenta w życiu poza ośrodkiem, a ich wzmocnienie oraz wzbogacenie odbywa się poprzez kontynuowanie terapii w systemie ambulatoryjnym.

Wybór tej formy leczenia, tj. systemu ambulatoryjnego (dochodzącego) od początku, czyli od momentu odstawienia substancji chemicznej, nie u wszystkich uzależnionych sprawdza się gdyż niesie ze sobą zwiększone ryzyko złamania abstynencji w okresach kryzysowych. Wymaga od pacjenta większej, samodzielnej mobilizacji i sporego wglądu w swoją sytuację już na początku drogi trzeźwienia, co jest trudne z uwagi na stosunkowo niedużą jeszcze wiedzę i umiejętności radzenia sobie z głodem i innymi objawami choroby. Ta forma leczenia wydłuża się również w realizacji samego programu terapeutycznego. Założenia realizowane w ośrodku stacjonarnym w ciągu 2 – 3 miesięcy, tu realizowane są przez okres około 6 miesięcy (z uwagi na częstotliwość spotkań). Z drugiej strony, system ambulatoryjny sprawdza się u osób u których uzależnienie nie rozwinęło się na tyle by uniemożliwić dalsze ich funkcjonowanie. Stąd, bez konieczności wyizolowania pacjenta z jego dotychczasowego życia może on realizować swoje zadania, uczestnicząc jednocześnie w terapii i na bieżąco wprowadzając istotne zmiany na różnych poziomach swojego funkcjonowania.

Terapia indywidualna w przypadku leczenia uzależnień nie jest wystarczającą formą pomocy. Warunkiem niezbędnym w trzeźwieniu są zmiany w myśleniu, odczuwaniu i zachowaniu, co z kolei może odbyć się tylko poprzez kontakt z grupą. To ona umożliwia identyfikację z chorobą i pracę nad jej mechanizmami. Kontakt indywidualny pełni ważną rolę na początku drogi pacjenta- ułatwia wzmocnienie motywacji do dalszej terapii i zmian; później jest ważnym uzupełnieniem procesu grupowego (omówienie trudności pacjenta związanych, np. z samym byciem w grupie, czy innych problemów, które z różnych powodów powinny być omówione indywidualni), nie może go jednak zastąpić.

Sama abstynencja bez jakiejkolwiek formy leczenia, to zazwyczaj krótkotrwałe zatrzymanie widocznego objawu choroby. Z uwagi na to, że osoba uzależniona nie zmienia swojego funkcjonowania w obszarach w których nastąpiły zaburzenia na skutek jej czynnego picia/brania, prędzej czy później chwilowa radość z życia bez używek szybko mija (albo nie przychodzi w ogóle ); stres życia nasila się, następuje powrót do dotychczasowych zachowań i – z uwagi na brak umiejętności konstruktywnego poradzenia sobie z trudnościami- powrót do regulowania emocji za pomocą środków czy zachowań uzależniających.

Czas trwania terapii: 6 do 8 tygodni, optymalnie 12 tygodni.